Pluralizm mediów, konkurencja i koncentracjahttp://edukacjamedialna.edu.pl/lekcje/pluralizm-mediow-konkurencja-i-koncentracja/ Gruhn, Anna Paszewska, Weronika Baranowska, Joanna Ruta Fundacja Nowoczesna Polska Ekonomiczne aspekty działania mediów – rynek mediów 2012/IV/WOS/t14/roz 2012/IV/WOS/t27/roz Publikacja dofinansowana ze środków Stowarzyszenia Autorów ZAIKS, Trust for Civil Society in Central and Eastern Europe, Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. http://edukacjamedialna.edu.pl/lekcje/oblicza-wolnosci-slowa course 2012-11-09 liceum 2018/LO/wos/t2.6 2018/LO/wos/t2.7 2018/LO/wos/t10.2/roz Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/xmlpol Pluralizm mediów, konkurencja i koncentracja Wiedza w pigułce Podstawą działalności mediów jest wolność słowa. Równie ważnymi wartościami są obiektywizm i wiarygodność --- mówią o tym Ustawa prawo prasowe oraz kodeksy etyczne dziennikarzy. Zabezpieczeniem tych wartości ma być mechanizm pluralizmu mediów. Polega on na tym, że na rynku mediów istnieje wiele podmiotów, które prezentują różnorodne treści. Z tym mechanizmem ściśle wiążą się pojęcia konkurencji i koncentracji. Konkurencja oznacza, że nadawcy, których na rynku jest wielu, rywalizują o odbiorcę. Muszą zatem dbać o wysoką jakość swoich usług. Coraz częściej treści zamieszczane przez użytkowników konkurują z treściami profesjonalnych nadawców. Konkurencja hamuje monopolizację. Koncentracja ma miejsce, gdy jedno przedsiębiorstwo posiada wiele kanałów informacyjnych. Istnieją dwa rodzaje koncentracji: pionowa --- posiadanie jak największej liczby różnych rodzajów mediów. Przykładem jest Agora SA, spółka medialna, która wydaje książki, czasopisma i dziennik (,,Gazetę Wyborczą") oraz portale internetowe (np. Plotek.pl), posiada kina, platformy blogerskie i rozgłośnie radiowe (np. Tok FM) pozioma --- posiadanie jak największej liczby kanałów informacyjnych w obrębie jednego medium, np. grupa radiowa Eurozet, w której skład wchodzą Radio ZET, Chilli ZET, Radio PLUS, Antyradio i Planeta FM. W Polsce o pluralizm mediów dbają Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji (KRRiT) oraz Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK). KRRiT, przyznając koncesję, pośrednio czuwa nad konkurencją na rynku mediów. Działania UOKiK-u mają zapobiegać koncentracji. Przed kupnem nowego medium lub platformy informacyjnej przedsiębiorstwo ma obowiązek zgłosić się do urzędu. Kryterium wydania zgody stanowi udział w rynku, który nie powinien przekraczać 30%. Obecnie w Polsce rynek mediów ma charakter oligopolistyczny --- 80% rynku należy do 5 dostawców. Pamiętaj, że na dobór i sposób prezentacji informacji ma wpływ linia redakcyjna. Dlatego warto wiedzieć, do kogo należy dane medium, aby móc korzystać z jak najszerszej oferty medialnej. Pluralizm mediów oraz konkurencja między nimi pozwalają na pozyskiwanie treści z różnych źródeł oraz dają możliwość ich porównania i weryfikacji. Pomysł na lekcję Media dostarczają swoim odbiorcom informacji o świecie. To, jak wygląda rynek mediów, ma znaczenie dla treści, które w tych mediach się pojawiają. Czy słuchając radia, oglądając telewizję, czytając gazetę masz świadomość, kto jest ich właścicielem? Ta wiedza jest potrzebna, jeśli chcemy czerpać informacje o świecie z różnorodnych źródeł. Cele operacyjne Uczestnicy i uczestniczki: wiedzą, czym jest koncentracja mediów; wiedzą, że jedna spółka może być właścicielem różnych mediów; potrafią wymienić spółki i czasopisma, telewizje, radia oraz portale, które do nich należą; potrafią podać przykładowe konsekwencje koncentracji mediów; potrafią wymienić zagrożenia związane z koncentracją mediów; potrafią rozróżnić koncentrację pionową od poziomej; potrafią wskazać instytucje regulujące rynek mediów w Polsce. Przebieg zajęć Zapytaj uczestniczki i uczestników zajęć, czy znają pojęcie pluralizmu. Jeśli nie, wyjaśnij je, korzystając ze słowniczka. Powiedz, że na dzisiejszych zajęciach zajmować się będziecie rynkiem mediów.Zadaj pytania: Co oznacza pluralizm mediów? Co sprzyja pluralizmowi mediów? Jak myślicie, czy w Polsce możemy mówić o pluralizmie mediów? Dlaczego? definicja pluralizamu ze słowniczka rozmowa 5 Podziel uczestników i uczestniczki na grupy po 3 osoby. Każdej grupie daj kartę pracy ,,Rynek mediów w Polsce". Poproś o zapoznanie się z instrukcją i wykonanie zadania. Następnie rozpocznij rozmowę na forum całej grupy. Spróbujcie wspólnie rozwiązać zadanie.Pytania, które możesz zadać: Czy wiedzieliście, że jedna spółka może być właścicielem różnych czasopism, stacji radiowych i telewizyjnych czy serwisów internetowych? Jakie konsekwencje może mieć sytuacja, w której 3--4 duże spółki kontrolują większość rynku? długopisy, wydrukowane karty pracy ,,Rynek mediów w Polsce" praca w grupach, rozmowa 10 Korzystając z ,,Wiedzy w pigułce" i słowniczka, wyjaśnij, czym jest koncentracja pionowa i pozioma, na razie nie podając przykładów. Następnie poproś uczestników i uczestniczki o zastanowienie się, które spółki z karty pracy ,,Rynek mediów w Polsce" są przykładem koncentracji pionowej, a które poziomej. Następnie wspólnie ustalcie, jakie są prawidłowe odpowiedzi. Wiedza w pigułce, karty pracy ,,Rynek mediów w Polsce" miniwykład osoby prowadzącej, rozmowa 10 Podziel uczestników i uczestniczki na grupy po 3 osoby. Każdej grupie daj materiał pomocniczy dla grup ,,Koncentracja rynku". Poproś o przeczytanie instrukcji, zapoznanie się z tekstem i wykonanie zadania. Poproś grupy o prezentację odpowiedzi na pytanie dotyczące zagrożeń związanych z koncentracją mediów. Zapisujcie hasłowo pojawiające się odpowiedzi na tablicy. materiał pomocniczy dla grup ,,Koncentracja rynku" praca w grupach, prezentacja 20 Ewaluacja Czy po przeprowadzonych zajęciach uczestniczki i uczestnicy zajęć: wiedzą, czym jest koncentracja mediów? wiedzą, że jedna spółka może być właścicielem różnych mediów? potrafią wymienić spółki i czasopisma, telewizje, radia oraz portale, które do nich należą? potrafią podać przykładowe konsekwencje koncentracji mediów? potrafią wymienić zagrożenia związane z koncentracją mediów? potrafią rozróżnić koncentrację pionową od poziomej? Opcje dodatkowe Materiały karta pracy ,,Rynek mediów w Polsce" materiał pomocniczy dla grup ,,Koncentracja rynku" Zadania sprawdzające Wybierz zdania, które opisują konsekwencje koncentracji rynku mediów. >Konkurencja na rynku jest mniejsza, co może prowadzić do niższej jakości, wyższej ceny i braku innowacyjności. >Prezentowane są różnorodne punkty widzenia. Różnorodność opinii w społeczeństwie nie znajduje odzwierciedlenia w mediach. Opinia publiczna jest kształtowana przez podobne informacje. >Obserwuje się wzrost innowacyjności i jakości oferowanych produktów na rynku. >Nie zauważa się wzrostu ilości treści komercyjnych na rynku. Rynek zdominowany jest przez treści komercyjne. Słowniczek linia redakcyjna koncesja Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów kanał informacji system oligopolistyczny konkurencja pluralizm Czytelnia Godzic Wiesław, Drzał-Sierocka Aleksadra, Raport o mediach audiowizualnych, Kongres Kultury Polskiej [dostęp: 23.04.2013], Dostępny w internecie: http://www.kongreskultury.pl/title,Raport_o_mediach_audiowizualnych,pid,143.html.