Prawa obywatelahttp://edukacjamedialna.edu.pl/lekcje/prawa-obywatela/ Głowacka, Dorota Waglowski, Piotr Baranowska, Joanna Ruta Paszewska, Weronika Fundacja Nowoczesna Polska Prawo w komunikacji i mediach – rodzaje, źródła i praktyka sosowania prawa w kontekście mediów Prawo w komunikacji i mediach – media a prawa człowieka, obywatela i dziecka Prawo w komunikacji i mediach – prawa wyłączne i monopole intelektualne Prawo w komunikacji i mediach – ochrona danych osobowych 2012/IV/WOS/c4 2012/IV/WOS/c6 2012/IV/WOS/t1 2012/IV/WOS/t2 2012/IV/WOS/t6 2012/IV/WOS/t15/roz 2012/IV/WOS/t27/roz 2012/IV/WOS/t36/roz RPO RPDz KRRiT GIODO UOKiK Publikacja dofinansowana ze środków Trust for Civil Society in Central and Eastern Europe. course 2012-11-09 liceum 2018/LO/wos/t3.1 2018/LO/wos/t4.1 2018/LO/wos/t4.2 2018/LO/wos/t4.3 2018/LO/wos/t4.6 2018/LO/wos/t4.7 Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/xmlpol Prawa obywatela Wiedza w pigułce Poszanowanie praw i wolności człowieka jest podstawą prawidłowych więzi społecznych i budowania demokratycznych relacji między jednostką a państwem. Konstytucja Rzeczypospolitej chroni prawa obywateli. Przestrzeganie zapisów o prawach człowieka oraz dbanie o szeroko pojęty interes obywateli są obowiązkami poszczególnych urzędów i organów administracji państwowej. Jeśli zauważysz, że jakieś przepisy naruszają zasadę sprawiedliwości społecznej, dyskryminują pewne grupy lub że działalność jakichś instytucji czy organizacji narusza prawa lub wolności obywatelskie, zgłoś to do Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO). Wniosek, w którym podajesz swoje imię, nazwisko i adres oraz opisujesz przypadek naruszenia wolności lub prawa, możesz bez żadnych opłat złożyć ustnie w Biurze Rzecznika, przesłać na piśmie pocztą lub drogą elektroniczną (na stronie RPO). Interesy osób poniżej 18. roku życia reprezentuje Rzecznik Praw Dziecka (RPD). Można kierować do niego sprawy związane z problemami z uzyskaniem pomocy finansowej (m.in. alimenty, ubezpieczenia społeczne, finansowanie leczenia), z przemocą wobec dzieci i młodzieży oraz z egzekwowaniem prawa do edukacji. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji (KRRiT), zgodnie z Ustawą o radiofonii i telewizji, chroni wolność słowa w radiu i telewizji oraz interesy odbiorców, zapewniając otwarty i różnorodny charakter mediów. Ma zapewniać także dostępność informacji w mediach dla wszystkich, także osób niepełnosprawnych. Każdy może złożyć skargę do KRRiT, jeśli zauważy, że np. jakiś program w radiu lub telewizji zawiera treści naruszające prawo (np. mają one charakter dyskryminacyjny). Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych (GIODO) kontroluje prawidłowe przetwarzanie naszych danych osobowych przez podmioty publiczne (np. urzędy), ale także przez podmioty prywatne (np. pracodawców czy różne firmy, którym przekazujemy informacje o nas), sprawdzając, czy są one wykorzystywane zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych. Ochrona danych osobowych jest ważnym elementem prawa do prywatności. Jeśli jakaś firma przekazała twoje dane innej firmie albo ktoś udostępnił je w internecie bez twojej zgody, możesz skierować skargę do GIODO. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) ma zapewnić bezpieczeństwo interesów obywateli jako konsumentów. Monitoruje rynek w celu utrzymania równowagi i niedopuszczenia do tworzenia monopoli handlowych. UOKiK zajmuje się zbiorowymi interesami konsumentów --- podejmuje działania wobec takich sytuacji, w których potencjalnie każdy może zostać pokrzywdzony. Jeśli będziesz mieć problem z nieuczciwą firmą, która np. w nierzetelny sposób reklamuje swoje usługi bądź stosuje różne ,,kruczki prawne" w umowach z klientami, poszukaj na stronie UOKiK-u informacji o organizacjach, które służą bezpłatnymi poradami. Pomysł na lekcję Zajęcia poświęcone są instytucjom zajmującymi się prawami obywateli w obszarach związanych z komunikacją i mediami: Rzecznikowi Praw Obywatelskich, Rzecznikowi Praw Dziecka, Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji, Głównemu Inspektorowi Danych Osobowych, Urzędowi Ochrony Konkurencji i Konsumenta. Uczestnicy i uczestniczki gromadzą informacje o ich kompetencjach i poznają przykłady spraw, w których można się do nich zwrócić. Cele operacyjne Uczestnicy i uczestniczki: wiedzą, że istnieją specjalne instytucje powołane w celu ochrony praw obywateli; potrafią opisać kompetencje poszczególnych instytucji: Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Głównego Inspektora Danych Osobowych, Urządu Ochrony Konkurencji i Konsumenta; wiedzą, do jakiego organu w jakiej sprawie się zgłosić. Przebieg zajęć Wydrukuj kartę pracy ,,Nazwy". Podziel uczestników i uczestniczki na 5 grup. Każdej grupie daj do analizy jedną instytucję --- rozdaj paski z nazwami instytucji. Poproś każdą grupę o wypisanie jak najwięcej informacji na temat danej instytucji.Pytania pomocnicze: Czym się zajmuje? Co o niej słyszeliście? W jakiej sprawie można się tam zwrócić? O jakich przypadkach słyszeliście? duże kartki, pisaki, wydrukowana i pocięta karta pracy ,,Nazwy" praca w grupach 15 Rozdaj grupom wydrukowaną ,,Wiedzę w pigułce". Poproś o dopisanie do swoich kartek dodatkowych informacji, które znajdą w tekście. wydrukowana ,,Wiedza w pigułce" praca w grupach 5 Poproś każdą grupę o prezentację. wyniki pracy z ćwiczenia 1. i 2. prezentacja 10 Podziel uczestników i uczestniczki na grupy 3-osobowe. Każdej grupie daj jedną kopię materiału pomocniczego ,,Sprawy". Poproś grupy o dopasowanie spraw do nazw instytucji, które według nich zajmują się tego typu sprawami. Kiedy grupy skończą, odczytuj po kolei sprawy i wspólnie decydujcie, która instytucja się nimi powinna zająć. Jeśli pojawią się wątpliwości, podyskutujcie o nich. wydrukowany materiał pomocniczy ,,Sprawy" praca w grupach, dyskusja 15 Ewaluacja Czy po przeprowadzeniu zajęć uczestnicy i uczestniczki: wiedzą, że istnieją specjalne instytucje powołane w celu ochrony praw obywateli? potrafią opisać kompetencje poszczególnych instytucji: Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Głównego Inspektora Danych Osobowych, Urządu Ochrony Konkurencji i Konsumenta? wiedzą, do jakiego organu w jakiej sprawie się zgłosić? Opcje dodatkowe Jeśli masz dostęp do 4--5 komputerów z internetem, podziel uczestników i uczestniczki na grupy. Każdej grupie przydziel jedną instytucję. Poproś grupy o znalezienie stron internetowych tych instytucji i znalezienie na ich stronach informacji, w jaki sposób można skontaktować się z urzędem. Poproś grupy o prezentację znalezionych sposobów. Materiały Karta pracy ,,Nazwy" Materiał pomocniczy ,,Sprawy" Zadania sprawdzające 1.Rozwiń następujące skróty nazw instytucji. KRRiT Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji RPDz Rzecznik Praw Dziecka UKE Urząd Komunikacji Elektronicznej RPO Rzecznik Praw Obywatelskich GIODO Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych UOKiK Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Do poniższych opisów i spraw przyporządkuj odpowiednią instytucję. instytucja czy organizacja naruszyła twoją wolność obywatelską słyszałeś mowę nienawiści w radiu ktoś przetwarza twoje dane bez twojej zgody masz 14 lat, jeden z twoich rodziców nie płaci alimentów troszczy się o otwarty i różnorodny charakter mediów wydaje ci się, że możesz być ofiarą kradzieży tożsamości chcesz chodzić do szkoły, ale nie masz możliwości dostawca internetu, z którym podpisałeś umowę uniemożliwia reklamowanie rachunku, który według ciebie jest źle naliczony widziałeś, że szkoła upublicznia dane uczniów i uczennic poza szkołą spotkałeś przepis, który dyskryminuje osoby niepełnosprawne dba o dostępność informacji w mediach dla osób niepełnosprawnych dba, żeby dane obywateli były przetwarzane zgodnie z ustawą zajmuje się zbiorowymi interesami konsumentów Rzecznik Praw Obywatelskich --- RPO Rzecznik Praw Dziecka --- RPDz Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji --- KRRiT Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych --- GIODO Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów --- UOKiK Słowniczek konstytucja wolności i prawa konstytucyjne wolność słowa prywatność dostępność nieuczciwa konkurencja monopol dane osobowe Czytelnia Rzecznik Praw Obywatelskich [online], [dostęp: 19.02.2013], http://www.rpo.gov.pl/. Rzecznik Praw Dziecka [online], [dostęp: 19.02.2013], http://www.brpd.gov.pl/. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji [online], [dostęp: 19.02.2013], http://www.krrit.gov.pl/. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych [online], [dostęp: 19.02.2013], http://www.giodo.gov.pl/. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów [online], [dostęp: 19.02.2013], http://uokik.gov.pl/sprawy_indywidualne.php.