Tajemnica kinahttp://edukacjamedialna.edu.pl/lekcje/tajemnica-kina/ Brzezińska, Ana Joanna Góral-Wojtalik Buchner, Anna Dobrowolska, Urszula Fundacja Nowoczesna Polska Język mediów – Językowa natura mediów 2012/II/POLSKI/C3 2012/II/POLSKI/T10 2012/II/PLASTYKA/C2 http://edukacjamedialna.edu.pl/lekcje/i-ty-mozesz-stworzyc-swoj-film http://edukacjamedialna.edu.pl/lekcje/zaplanuj-cyfrowa-opowiesc Publikacja dofinansowana ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. course 2014-01-22 sp4-6 2017/IV-VI/język-polski/t1.2.11 2017/IV-VI/język-polski/t1.2.12 2017/IV-VI/język-polski/t1.2.13 2017/IV-VIII/WOS/t10.1 Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/xmlpol Tajemnica kina Wiedza w pigułce Dla nauczyciela: Film na pierwszy rzut oka wydaje się tylko ciągiem obrazów i dźwięków, za pośrednictwem których opowiadana jest pewna historia. Widzimy grających aktorów, słyszymy muzykę i dźwięki --- to jednak wierzchołek góry lodowej. Oglądając film, patrzymy na efekt długotrwałych i skomplikowanych prac wielu osób. Opowieść przedstawiona w filmie jest zasługą scenarzysty, który ją wymyślił i opisał w scenariuszu. Ta osoba odpowiada zarówno za wielobarwność sylwetek bohaterów, konstrukcję poszczególnych scen, jak i za budowę całego filmu. Zdarza się, że z pracą scenarzysty myli się dokonania aktorów: to scenarzysta sprawia, że losy jakiejś postaci są zabawne, dramatyczne czy pouczające. Zadaniem aktora jest jak najbardziej przekonujące i naturalne ich przedstawienie. Panuje przekonanie, że reżyser to najważniejsza osoba na planie. Faktem jest, że uznani reżyserzy i twórcy kina autorskiego często są jednocześnie autorami scenariuszy i w bardzo dużym stopniu odpowiadają za kształt filmu, np. biorą czynny udział w postprodukcji filmu (montaż, udźwiękowienie, efekty). Nie zawsze jednak tak się dzieje. Rola reżysera czasem ogranicza się do panowania nad pracą aktorów, scenografów, wizażystów i operatorów kamer na planie --- reżyser udziela im wskazówek, jak mają przedstawiać poszczególne sceny. W przypadku wielkich, komercyjnych przedsięwzięć, mających na celu przyciągnięcie masowego odbiorcy, producent okazuje się dużo ważniejszy od reżysera. Producent dysponuje środkami finansowymi do realizacji filmu i zależy mu na tym, aby jak najlepiej się on sprzedał. Panuje zatem nad reżyserią i scenariuszem, starając się, aby widz wyszedł z kina zadowolony. Współczesne filmy (zwłaszcza te najbardziej kasowe) kręcone są dosyć szybko w porównaniu do czasochłonności procesu postprodukcji, który muszą przejść. Materiał filmowy, dostarczony przez operatorów i dźwiękowców, trafia w ręce montażystów, którzy odpowiednio go selekcjonują oraz zestawiają. Dodawana jest skomponowana i nagrana muzyka. Grupy grafików opracowują efekty specjalne, które często obejmują dużą część odbieranego przez widza obrazu. Jakość pracy wszystkich tych osób wpływa na to, czy film podoba się nam, czy nie. Ich znaczenie różni się jednak w zależności od filmu. Reżyserzy i producenci stawiają sobie różne cele, jeśli chodzi o efekt końcowy, dlatego czasami niektóre funkcje na planie --- np. oświetleniowiec czy charakteryzator --- nabierają szczególnego znaczenia. Dla ucznia W tworzeniu filmu bierze udział bardzo wiele osób. Najważniejsze z nich to: Scenarzysta --- autor scenariusza, czyli zapisu przebiegu historii opowiadanej w filmie, rozmów pomiędzy postaciami oraz opisu poszczególnych scen. Aktor --- osoba odgrywająca rolę; wciela się w jednego z bohaterów scenariusza. Operator kamery --- odpowiada za piękno filmu, kształt obrazu i uchwycenie poszczególnych scen filmu za pomocą kamery. Reżyser --- nadzoruje pracę całej ekipy filmowej; daje aktorom wskazówki, jak mają grać poszczególne sceny, a operatorom, jak mają je kręcić. Scenograf --- przygotowuje scenografię, czyli buduje świat, w którym grają aktorzy. Producent --- osoba dysponująca pieniędzmi na wykonanie filmu i zarządzająca tworzeniem filmu. Montażysta --- specjalista, który składa fragmenty nakręconego filmu w jedną całość. Specjalista od efektów specjalnych --- grafik komputerowy, który dodaje do obrazu filmowego niezwykłe, widowiskowe, często fantastyczne elementy, takie jak wybuchy, statki kosmiczne, smoki. Kompozytor --- osoba odpowiedzialna za kompozycję muzyki i dźwięku do filmu. Kostiumograf --- osoba odpowiedzialna za to, w co ubrani są aktorzy na planie i jak wyglądają postaci. Pomysł na lekcję Uczestnicy zajęć są już w wieku, w którym powinni nauczyć się opisywać ulubione filmy innym słowem niż ,,fajny". Poznanie zadań różnych osób pracujących na planie filmowym pomoże uczestnikom ocenić film pod kątem scenariusza, gry aktorów, efektów specjalnych, muzyki itp. Cele operacyjne Uczestniczki i uczestnicy: wiedzą, że nad zrobieniem filmu pracuje sztab ludzi; potrafią powiedzieć, na czym polega praca najważniejszych osób pracujących nad filmem. Przebieg zajęć Zapytaj uczestników i uczestniczki, jakie filmy najbardziej lubią, co w tych filmach najbardziej im się podoba? Zapytaj też dlaczego (budowanie uzasadnienia opinii). rozmowa 5 Podziel uczestniczki i uczestników na grupy po 3--4 osoby. Rozdaj pocięty i wymieszany materiał pomocniczy ,,Twórcy filmu". Poproś o dopasowanie nazwy zawodu do opisu zadań z nim związanych. Przygotuj tę samą rozsypankę do naklejenia na dużym kartonie. Podsumowując tę część, poproś, żeby kolejni uczestnicy nakleili odpowiednie opisy obok nazw zawodów umieszczonych na tablicy. W ten sposób plansza z prawidłowo uzupełnioną rozsypanką będzie widoczna do końca zajęć. materiał pomocniczy ,,Twórcy filmu" praca w grupach 10 Powiedz uczestnikom, że nagroda Oscara to statuetki przyznawane przez Akademię Filmową w USA. Członkowie Akademii oceniają każdy film w różnych kategoriach, żeby docenić wszystkie najważniejsze przy powstawaniu filmu osoby. Zadaniem grup będzie wymyślenie własnej statuetki (nazwa, rysunek, jak ma wyglądać), a następnie zdecydowanie o przyznaniu statuetek najlepszym filmom, jakie znają, w wymienionych kategoriach (materiał pomocniczy ,,Film" przepisany na duży karton i zawieszony na tablicy). Do każdej decyzji grupa musi opracować 1 zdanie uzasadnienia --- co konkretnie im się podobało w scenariuszu, reżyserii, efektach itd. Poproś o umieszczenie każdej kategorii na osobnej kartce. materiał pomocniczy ,,Film" praca w grupach 15 Poproś grupy o ogłoszenie werdyktów, każdą kartkę niech przyczepią na przygotowanych wcześniej arkuszach, zatytułowanych kategoriami: Najlepszy film Najlepszy reżyser Najlepszy scenariusz Najlepszy aktor Najlepsza aktorka Najlepsza scenografia Najlepsze zdjęcia Najlepszy montaż Najlepsze efekty specjalne Najlepsza muzyka Najlepsza charakteryzacja / kostiumy Zorientujcie się, które filmy zostałyby nagrodzone, gdyby głosowała cała klasa razem. Porozmawiajcie, co zadecydowało, że wybraliście te właśnie filmy. arkusze z wypisanymi tytułami kategoriami, taśma lub klej do przyczepienia karteczek z werdyktem grup podsumowanie pracy w grupach, dyskusja 10 Powiedz, że filmy są dziś kręcone są bardzo szybko (dwugodzinny film ok. 30 dni), ale postprodukcja (dorobienie efektów, zmontowanie) może trwać nawet rok. Aktorzy często grają w pustym studio, a wszystko inne jest dorabiane później. Podkreśl, że wszystkie efekty, scenografia, gra aktorska itp. służą temu, żeby film wywoływał odpowiednie uczucia: komedia --- śmiech, dramat --- łzy, film przygodowy --- emocje i zidentyfikowanie się z bohaterem. Każdy film opowiada historię o wyjątkowych ludziach albo postaciach i każdy film niesie ze sobą jakieś wartości (można o nie zapytać uczestniczki i uczestników). miniwykład osoby prowadzącej 5 Ewaluacja Czy po przeprowadzonych zajęciach uczestnicy i uczestniczki: wiedzą, że nad gotowym filmem, który oglądamy, pracuje cały sztab ludzi? rozumieją, na czym polegają zadania różnych osób zaangażowanych w tworzenie filmu? potrafią powiedzieć, co im się podoba lub nie podoba w filmie i dlaczego? Opcje dodatkowe Poproś uczestniczki i uczestników, żeby wybrali sobie różne role przy realizacji filmu. Zaplanujcie i nagrajcie własny film. Możecie skorzystać z podpowiedzi w linkach: http://youtu.be/DcSrwPRw9U8, http://www.ceo.org.pl/pl/etnolog/news/krecimy-filmy-krok-po-kroku. Materiały Materiał pomocniczy ,,Twórcy filmu" Materiał pomocniczy ,,Film" Zadania sprawdzające Zaznacz prawidłową odpowiedź: Scenarzysta zajmuje się: rozmowami ze sponsorami filmu napisaniem historii i wszystkich dialogów, które odgrywają aktorzy napisaniem tekstów reklamowych na temat filmu dla gazet Aktorzy mogą decydować: jakie teksty wypowiadają w filmie jak są ucharakteryzowani i w co ubrani w jaki sposób wypowiedzą ustalone role Efekty specjalne to: efektowny zachód słońca filmowany nad oceanem sfilmowane fajerwerki noworoczne smok ziejący ogniem Zadaniem producenta nie jest: zarządzanie pieniędzmi potrzebnymi do zrobienia filmu ostateczne zatwierdzanie pomysłów reżysera, scenarzystów i aktorów dbanie o sprzęt elektryczny na planie filmu Słowniczek scenarzysta scenariusz aktor operator kamery reżyser scenograf scenografia producent montażysta montaż filmowy efekty specjalne Czytelnia Troy Lanier, Filmowanie. Podręcznik dla młodych, Wydawnictwo Wojciech Marzec, Warszawa 2010. Bieta Leszczyńska, Kręcimy filmy. Krok po kroku [online], Centrum Edukacji Obywatelskiej [dostęp: 16. 01. 2014], dostępny w Internecie: http://www.ceo.org.pl/pl/etnolog/news/krecimy-filmy-krok-po-kroku. Małgorzata Leszko, Jak nakręcić film? [online], Centrum Edukacji Obywatelskiej [dostęp: 16. 01. 2014], dostępny w Internecie: http://www.ceo.org.pl/pl/opowiem/news/jak-nakrecic-film.