Wesprzyj działalność Nowoczesnej Polski
Scenariusze zajęć, ćwiczenia, materiały

45m
Nie wymaga dostępu do Internetu
Bez Internetu

Ta lekcja jest częścią tematu Korzystanie z informacji na poziomie szkoła podstawowa 1-3.

Lekcja: Jak rozróżniać informacje prawdziwe od fałszywych?

wróć do spisu treści

Wiedza w pigułce ?

Wiedza w pigułce do lekcji ”Gdy wybierasz dobre źródło”

wróć do spisu treści

Pomysł na lekcję ?

Dzieci co dzień zdobywają wiele informacji o świecie. Nie wszystkie źródła, z których czerpią, są wiarygodne. Lekcja uczy, że nie wszystko, co podają media, musi być prawdą, ale też media mogą posłużyć do weryfikacji zdobytej wiedzy.

Cele operacyjne

Uczestnicy i uczestniczki:

  • wiedzą, że w mediach można znaleźć informacje prawdziwe i fałszywe
  • rozumieją, że źródła dzielą się na wiarygodne i niewiarygodne
  • wiedzą z kim i w jaki sposób porozmawiać o wiarygodności źródła.

Przebieg zajęć

1.

Powiedz uczestnikom, że celem lekcji jest nauczenie się odróżniania informacji wiarygodnych od niewiarygodnych. Powiedz, że informacje to różne wiadomości i opinie przekazywane nam przez inne osoby bezpośrednio lub media (radio, telewizja, gazeta, internet). Szczególnie podkreśl, że autorem informacji zawsze jest człowiek (to nie ”gazeta napisała”, tylko konkretny redaktor z gazety umieścił taka informację na jej łamach). Upewnij się, że wszyscy rozumieją pojęcie ”informacja”.

-

2.

Podziel uczestników na 2 grupy. Poproś, żeby po naradzeniu się w grupie jedna osoba zgłaszała, jakiej udzielają odpowiedzi. Przeczytaj głośno pytania z materiału pomocniczego ”Prawda czy fałsz”, zwracając uwagę, skąd zaczerpnięta jest informacja. Zanotuj na tablicy literami ”P” i ”F” zdania według dzieci prawdziwe i fałszywe.

3. Podziel uczestników na 4 zespoły. Rozdaj grupom materiał pomocniczy ”Wiarygodność informacji|. Poproś uczestników, żeby zastanowili się, które źródła wydają im się wiarygodne (to znaczy komu można uwierzyć od razu, a które informacje należy sprawdzić). Poproś, żeby przy rysunkach oznaczających rodziców, kolegów, nauczyciela, komputer, radio, gazetę, telewizor, książkę narysowali po jednej, dwie lub trzy gwiazdki – od najmniej wiarygodnych do najbardziej. (Materiał pomocniczy „Wiarygodność informacji”). Porównajcie arkusze wszystkich grup. Zastanówcie się wspólnie, kto jest najbardziej wiarygodnym źródłem informacji. Powiedz, że aby sprawdzić prawdziwość wiadomości, należy ją porównać z informacją z innego źródła.

10
praca w grupach
ołówki lub kredki materiał pomocniczy ”Wiarygodność informacji”

Zobacz cały słowniczek.

4. Rozdaj wybranym uczestnikom kartki z napisami: ”mama” ”tata”, ”nauczyciel”, ”lekarz”, ”bibliotekarz”, ”encyklopedia”, ”książka”, ”Internet”. Poproś uczestników, żeby w zastanowili się komu i jakie pytanie należy zadać, żeby sprawdzić podane wiadomości. (Wskazówka dla nauczyciela „Weryfikowanie informacji”). Prowadzący czyta informację, a chętne dzieci zgłaszają pytania i mówią w jaki sposób sprawdziłyby daną informację. Pozostali uczestnicy w toku rozmowy mogą zgłaszać swoje sugestie.

W podsumowaniu powiedz, że warto zadawać pytania: Czy to prawda że? Czy pomożesz mi sprawdzić informację o? Gdzie można znaleźć informację na temat? Czy istnieje inne źródło, potwierdzające tę informację? Skąd to wiadomo?

15
praca własna
Wskazówka dla nauczyciela ”Weryfikowanie informacji” [BRAKUJĄCY MATERIAŁ]

Zobacz cały słowniczek.

5. Podsumuj zajęcia. Powieś na tablicy karton, na którym będą zapisane pytania z ćwiczenia 4. Do listy dopiszcie propozycje dzieci. Powiedz, że zdobywamy informacje z różnych źródeł i trzeba pamiętać, że mogą one być prawdziwe albo fałszywe. Dlatego zdobyte informacje warto sprawdzić w innym miejscu. Zostaw karton w widocznym miejscu, żeby dzieci oswajały się z pytaniami i uczyły się je zadawać.

5
miniwykład prowadzącego.
arkusz papieru, markery, taśma klejąca

Zobacz cały słowniczek.

Ewaluacja

Czy po przeprowadzeniu zajęć ich uczestnicy i uczestniczki:

  • rozumieją, że nie wszystkie źródła są wiarygodne?
  • należy być krytycznym i sprawdzać zdobyte informacje?
  • wiedzą, w jaki sposób można sprawdzić, czy zdobyta informacja jest prawdziwa?

Opcje dodatkowe

W ćwiczeniu 3. zamiast dorysowywania gwiazdek można zastosować bardziej atrakcyjne dla dzieci głosowanie. Przy obrazkach ustaw kubeczki, a uczestnikom rozdaj patyczki (lub ziarenka). Do kubeczków uczestnicy wrzucają po 1,2 lub 3 patyczki (ziarenka).

Porozmawiaj z uczestnikami, czy spotkali się kiedyś z tym, że zdobyte przez nich informacje okazały się nieprawdziwe. Zastanówcie się, czy są takie pytania, na które dotąd uczestnicy nie znają odpowiedzi lub mają różne opinie. Poproś, żeby postarali się samodzielnie zweryfikować te informacje. Podzielcie się efektami pracy.

wróć do spisu treści

Materiały ?

wróć do spisu treści

Zadanie dla ucznia ?

Dopasuj możliwe dwa źródła, skąd można zdobyć, oraz gdzie potwierdzić podaną informację. Do wyboru: osiedlowa tablica ogłoszeń, Internet, rodzice, nauczyciel, sąsiadka, książka, Internet, bibliotekarz, obserwacje własne, telewizja, radio, koledzy, mapy 1. Wiadomość, że sąsiadce zginął pies. (osiedlowa tablica ogłoszeń, sąsiadka, rodzice) 2. Informacja, kim był Mieszko I. (książka, nauczyciel, rodzice, Internet, bibliotekarz) 3. Jak wyglądają liście kasztanowca? (książka, Internet, obserwacja własna, nauczyciel) 4. Jak brzmi piosenka „Witajcie w naszej bajce” z filmu „Pan Kleks”? (radio, Internet, rodzice, koledzy). 5. Z jakimi państwami sąsiaduje Polska? (mapy, rodzice, nauczyciel, bibliotekarz, koledzy) (Zadanie powinno zostać zilustrowane w taki sposób, żeby przyporządkowywać do pytań obrazki z podpisami).

wróć do spisu treści

Słowniczek ?

wiarygodność informacji
stopień, w jakim informacja jest godna zaufania.
źródło informacji
obiekt przekazujący informacje. Źródła informacji mogą być drukowane (np. książki, mapy), elektroniczne (strony www, blogi, fora internetowe) lub osobowe (inne osoby, od których możemy się czegoś dowiedzieć). Do każdego źródła należy odnosić się krytyczne, badać jego wiarygodność.

Zobacz cały słowniczek.

wróć do spisu treści

Czytelnia ?

wróć na górę