Scenariusze zajęć, ćwiczenia, materiały

45m
Nie wymaga dostępu do Internetu
Bez Internetu

Ta lekcja jest częścią tematu Prawo na poziomie szkoła podstawowa 1-3.

Lekcja: Prawa małego autora

wróć do spisu treści

Wiedza w pigułce ?

Wiedza w pigułce do lekcji „Prawo autorskie, czyli pokaż, co potrafisz”

wróć do spisu treści

Pomysł na lekcję ?

Dzieci tworzą - stają się autorami swoich dzieł. Mały autor ma takie same prawa jak duży. Powinien je znać, żeby umieć szanować własną i cudzą pracę.

Cele operacyjne

Uczestnicy i uczestniczki:

  • wiedzą, kto to jest autor;
  • rozumieją, że mają prawo decydować, z kim dzielą się swoją twórczością;
  • wiedzą, co to jest plagiat;
  • rozumieją, dlaczego nie wolno plagiatować cudzych utworów;
  • wiedzą, co to jest cytat; potrafią wskazać cytat we własnej i cudzej wypowiedzi.

Przebieg zajęć

Przed zajęciami poproś uczestniczki i uczestników, żeby przynieśli na lekcję coś, co sami zrobili i chcieliby się tym pochwalić przed innymi. Mogą to być prace plastyczne, robótki ręczne, sklejone modele samolotów, napisany przez dziecko wiersz lub opowiadanie, wykonane zdjęcia, a nawet upieczone ciastka. Wytwory dzieci mogą być związane z zajęciami lekcyjnymi, ale lepiej, jeśli uczestniczki i uczestnicy zaprezentują coś zrobionego w wolnym czasie. Jeśli wykonanego dzieła nie da się przynieść do szkoły, poproś o sfotografowanie go. Bardzo ważne dla zajęć jest, żeby dzieci przyniosły dzieła, z których są szczególnie dumne.

1.

Uczestnicy i uczestniczki siedzą w kręgu; układają przed sobą własne prace. Poproś, żeby opowiedzieli po kolei w 2-3 zdaniach o swojej pracy (np. jaki ma tytuł lub o czym jest, w jakich okolicznościach powstała, dlaczego jest dla nich ważna). Powiedz, że każdy i każda z nich jest autorem lub autorką. Autor/autorka to osoba, która coś samodzielnie, według własnego pomysłu stworzyła. Podziękuj uczestniczkom i uczestnikom, że jako autorki i autorzy zechcieli się podzielić swoją twórczością, czyli pokazać ją kolegom i koleżankom. Na zsuniętych w środku klasy ławkach uczestnicy i uczestniczki układają swoje dzieła.

2.

Rozdaj uczestnikom i uczestniczkom wcześniej przygotowane karteczki z ich imionami i nazwiskami. Poproś, żeby każdy położył karteczkę przy swoim dziele, tak żeby było wiadomo, kto jest autorem/autorką. Poproś, by wszyscy usiedli na podłodze i zawiązali sobie oczy chustkami. W tym czasie zrób na stole szybkie przetasowanie: pomieszaj karteczki, niektóre w ogóle usuń, przy innych połóż więcej przedmiotów. Poproś uczestniczki i uczestników, żeby podeszli do stołu. Zapytaj, jak się czują. Czy to miłe, że ich prace są nagle podpisane innym nazwiskiem? Co czują ci, których nazwiska w ogóle zniknęły? Co czują ci, którzy nagle zostali autorami cudzych prac? Powiedz, że takie działania są niezgodne z prawem. Nikomu nie wolno podpisać się pod cudzą pracą ani usunąć nazwiska autora. Przywróćcie na stole właściwy porządek.

3.

Zapytaj, w jaki sposób można się dzielić twórczością. Pozwól na burzę mózgów, wszystkie pomysły zapisuj na arkuszu papieru. Jeśli uczestnicy i uczestniczki nie zgłoszą takich pomysłów, uzupełnij listę, wskazując następujące sposoby: przekazanie pracy na wystawę, powieszenie lub postawienie jej w publicznym miejscu (np. przypięcie na tablicy ogłoszeń), umieszczenie dzieła w przestrzeni publicznej (np. rzeźby w parku, muralu na ścianie domu, nawet bałwana na trawniku), pokazanie swojej twórczości prywatnie, tylko wybranym przez siebie osobom, przesłanie e-mailem, SMS-em, listem, umieszczenie na stronie internetowej, forum społecznościowym, danie komuś dzieła w prezencie. Następnie zastanówcie się, w jaki sposób można podzielić się ze społecznością szkolną dziełami z ćwiczenia 1. Podkreśl jeszcze raz, że autor może się dzielić twórczością, ale nie musi; ma prawo decydować, z kim i w jaki sposób się dzieli.

4.

Powiedz, że jeśli autor opublikował (przedstawił publicznie, wydał, pokazał wszystkim) swój utwór, to możemy z niego korzystać: czytać, oglądać, słuchać, a także cytować - czyli użyć małego fragmentu, podając przy tym, kto jest jego autorem. Podziel uczestników na pary. Poproś, żeby spróbowali rozpoznać cytaty w tekście (materiał pomocniczy ”Cytaty”). Zapytaj, kto jest w stanie podać autorów i tytuły zacytowanych utworów. Zapytaj, jak w tekście oznaczono cytat. Powiedz, że cudze słowa bierzemy w cudzysłów, narysuj na tablicy, jak on wygląda.

5.

Podsumuj zajęcia. Powiedz, że autorem/autorką jest każdy, kto samodzielnie stworzył jakąś pracę według własnego pomysłu. Każdy ma prawo zdecydować, czy i kiedy pokaże swoje dzieło innym. Może je podpisać imieniem i nazwiskiem lub pseudonimem. Przypomnij, że warto się dzielić swoją twórczością, ale to nie jest obowiązek. Powiedz, że nikt nie może podpisywać się pod cudzą pracą.

Ewaluacja

Czy po przeprowadzeniu zajęć ich uczestnicy i uczestniczki:

  • rozumieją, kim jest autor?
  • wiedzą, jakie mają prawa jako autorzy?
  • rozumieją, że należy szanować innych twórców i ich prawa?

Opcje dodatkowe

Z przyniesionych eksponatów zróbcie dla całej szkoły wystawę, którą będzie można zwiedzić np. w waszej klasie. Zachęć dzieci, żeby podzieliły się swoją twórczością z większą liczbą osób.

wróć do spisu treści

Materiały ?

wróć do spisu treści

Zadanie dla ucznia ?

Zaznacz, które dzieci zachowały się zgodnie z prawami małego autora. 1. Kasia nie zdążyła zrobić rysunku na wystawę szkolną, więc wzięła z półki rysunek młodszej siostry, podpisała swoim imieniem i oddała pani. 2. Marek przepisał kawałek znanej piosenki, umieścił w cudzysłowie i umieścił w swojej pracy z polskiego. 3. Lucyna przesłała fragment swojej pracy domowej mailem do koleżanki, a ta natychmiast przesłała dalej do całej klasy. 4. Marianna zrobiła piękne naszyjniki z korali, ale potem uznała, że nie są jeszcze skończone i zamknęła je w szufladzie, nikomu nie pokazując. 5. Krzyś ściągnął obrazek z internetu i powiedział pani od plastyki, że sam to narysował.

wróć do spisu treści

Słowniczek ?

cytat
włączanie urywków utworów lub całości drobnych utworów do własnego dzieła.

Zobacz cały słowniczek.

wróć do spisu treści

Czytelnia ?

  • -
  • -
wróć na górę