Wesprzyj działalność Nowoczesnej Polski
Scenariusze zajęć, ćwiczenia, materiały

45m
Nie wymaga dostępu do Internetu
Bez Internetu

Ta lekcja jest częścią tematu Mobilne bezpieczeństwo na poziomie gimnazjum.

Lekcja: Uzależnienia

wróć do spisu treści

Wiedza w pigułce ?

Uzależnienia możemy podzielić na trzy grupy:

  • fizjologiczne – od nikotyny, alkoholu, środków odurzających;
  • psychiczne – od internetu, gier hazardowych, kupowania, słodyczy, pracy;
  • społeczne – pojawiające się pod wpływem nacisku grupy, do której uzależniony należy.

Uzależnienie od internetu, czy też szerzej od obsesyjnego korzystania z urządzeń komputerowych, jest stosunkowo nowym zjawiskiem i lekarze dopiero badają jego przyczyny, fizjologiczne podstawy oraz metody leczenia.

Oczywiście to, że często korzystamy z komórki do sprawdzania wpisów w sieciach społecznościowych albo dużo gramy w gry komputerowe, nieoznacza, że jesteśmy uzależnieni. Warto jednak wiedzieć, że istnieje takie uzależnienie, by w razie potrzeby zwrócić się o pomoc lekarską.

Lekarze opisują zespół uzależnienia od internetu jako sytuację, w której osoba uzależniona pozbawiona dostępu do urządzeń elektronicznych odczuwa niepokój, lęk, frustrację, gniew itd. Często w takich sytuacjach pojawiają się problemy w pracy i w szkole, zmiana relacji z bliskimi, porzucenie nawyków higienicznych. W efekcie spędzania długich godzin przed monitorem jesteśmy niewyspani, nie myślimy logicznie, nie potrafimy się skoncentrować. Na świecie odnotowano wręcz przypadki śmierci z powodu przemęczenia organizmu po kilku dniach bezsennego spędzania czasu z komputerem.

Osoby uzależnione od internetu, podobnie jak np. alkoholicy, bardzo często nie przyznają się do problemu albo go po prostu nie widzą. Częściej uzależnienie zauważają bliscy.

Niewątpliwie korzystanie z technologii komunikacyjnych nie pozostaje bez wpływu na nasz organizm. Korzystanie z mediów elektronicznych (w tym telewizora) wieczorem i w nocy powoduje zaburzenia cyklu dobowego i utrudnia zdrowy sen. Lekarze badający osoby grające w różnego typu gry komputerowe sprawdzili, że w trakcie i po sesjach angażujących rozgrywek zmienia się fizjologia organizmu. Pomimo braku wysiłku fizycznego tętno przyspiesza, zwiększa się ciśnienie krwi i następuje zwiększone wydzielanie adrenaliny (co może być przyczyną uzależnienia).

Twórcy gier i serwisów internetowych angażują specjalistów od projektowania takich rozwiązań, które skłonią nas do poświęcenia ich produktom jak najwięcej czasu - gdyż to przekłada się na ich zysk. Choć większości z nas daleko do uzależnienia, to warto mieć świadomość, że jest to rodzaj manipulacji. A w korzystaniu z urządzeń elektronicznych należy zachować… rozsądek.

wróć do spisu treści

Pomysł na lekcję ?

Uzależnienie od internetu jest zjawiskiem stosunkowo nowym, choć mechanizmy jego działania są podobne do uzależnień od kupowania czy słodyczy. W wielu krajach przeprowadza się już nie tylko badania statystyczne, ale też opracowane zostały metody terapii i powstają na ten temat prace naukowe. Wydaje się, że problem jest coraz bardziej poważny. Rozumienie mechanizmów działania uzależnienia od internetu pozwala, przynajmniej w jakiejś części, uchronić siebie i może skłonić do refleksji nad własnym życiem, a także nad formami spędzania wolnego czasu.

Cele operacyjne

Uczestnicy i uczestniczki:

  • wiedzą, czym jest uzależnienie od internetu;
  • potrafią rozpoznać symptomy uzależnienia od internetu;
  • czytają i interpretują teksty kultury;
  • tworzą hasła, plakaty i grafiki przedstawiające temat uzależnień.

Przebieg zajęć

1.

Rozpocznij lekcję do pokazania uczniom i uczennicom logo znanej kampanii społecznej ”Wyloguj się do życia” (materiał pomocniczy A) Pozwól, aby młodzież dokonała interpretacji logo, zastanowiła się, z czym kojarzy im się kampania. Młodzież powinna zinterpretować zarówno znak ikonograficzny, jak i hasło. Jeżeli masz taką możliwość, pokaż stronę internetową i zachęć do obejrzenia w domu filmików tej akcji (http://www.wylogujsie.org/).

2.

Wręcz kopie fragmentów tekstu Andrzeja Jakubika (źródło: http://www.psychologia.edu.pl/czytelnia/50-artykuly/235-zespol-uzaleznienia-od-internetu-zui-em-internet-addiction-syndrome-ias-em.html) – materiał pomocniczy B. Poproś uczniów i uczennice o przeczytanie artykułu. Potem krótko wyjaśnij terminy, słowa, które mogą być niezrozumiałe.

Czas 10

Metoda czytanie ze zrozumieniem

Pomoce: kopie artykułu

3. Wyjaśnij, że celem kolejnego zadania jest stworzenie testu uzależnienia od internetu na podstawie przeczytanego przed chwilą artykułu. Poproś, aby uczniowie i uczennice zapisali na kartkach jedno pytanie, które powinno znaleźć się w takim teście. Następnie stwórzcie razem np. 20 pytań testowych, które zapiszecie na tablicy.

Czas 15

Metoda rozmowa

4. Nawiązując do początku lekcji, poproś, aby uczniowie i uczennice ułożyli hasła reklamujące np. aktywny tryb życia, zachęcające do kontaktów z rodziną i przyjaciółmi, pokazujące skutki uzależnienia od internetu. Ćwiczenie przeprowadź metodą burzy mózgów, po czym zapisz te hasła na białym, dużym kartonie (lub poproś o ich zapisanie młodzież). Hasła te mają być częścią wystawy, którą dopełnią zadania domowe.

Czas: 10

Metoda: burza mózgów

Ewaluacja

Czy po przeprowadzeniu zajęć ich uczestnicy i uczestniczki:

  • wiedzą, czym jest uzależnienie od internetu?
  • rozpoznają objawy uzależnienia od internetu?
  • czytają ze zrozumieniem artykuły popularnonaukowe na wybrany temat?

Opcje dodatkowe

Ćwiczenie nr 3 możesz zmodyfikować, wprowadzając podział na grupy (4-5 grup). Każda z nich otrzymuje kartkę białego papieru i zapisuje na niej jedno pytanie testowe. Następnie grupa nr 1 podaje kartkę grupie nr 2 (zgodnie z ruchem wskazówek zegara), grupa nr 2 - grupie nr 3 itd. Ćwiczenie trwa, dopóki nie wyczerpią się pomysły. Potem każda grupa odczytuje pytania ze swojej kartki.

wróć do spisu treści

Materiały ?

wróć do spisu treści

Zadanie dla ucznia ?

Stwórzcie plakat, grafikę, logo (do wyboru), które odzwierciedlać będą temat uzależnienia od internetu. Wasze prace powinny korespondować z wymyślonymi przez was hasłami tak, by można było stworzyć wystawę klasową.

wróć do spisu treści

Słowniczek ?

uzależnienie od internetu
zespół uzależnienia od internetu (ZUI, uzależnienie od internetu; ang. Internet Addiction Disorder, IAD) – syndrom uzależnienia się użytkownika internetu od wielogodzinnego obcowania w tym środowisku. ZUI nie jest jeszcze uznaną jednostką chorobową, choć zwraca nań uwagę wielu psychiatrów.

Zobacz cały słowniczek.

wróć do spisu treści

Czytelnia ?

  • Nadużywanie internetu, [w:] Bezpieczeństwo dzieci online. Kompendium dla rodziców i profesjonalistów (FDN 2014), dostępny online: http://dzieckowsieci.fdn.pl/bezpieczenstwo-dzieci-online-kompendium-dla-rodzicow-i-profesjonalistow (dostęp: 30.12.2014)
wróć na górę