Wesprzyj działalność Nowoczesnej Polski
Scenariusze zajęć, ćwiczenia, materiały

45m
Nie wymaga dostępu do Internetu
Bez Internetu

Ta lekcja jest częścią tematu Prawo na poziomie gimnazjum.

Lekcja: Dostępność

wróć do spisu treści

Wiedza w pigułce ?

Prawa człowieka są uniwersalne — wszyscy mamy równe prawa. Dotyczy to, oczywiście, także osób niepełnosprawnych. Są różne rodzaje niepełnosprawności: ruchowa, wzrokowa, słuchowa i intelektualna. Ze względu na te różne ograniczenia prawa człowieka są inaczej realizowane.

Podobne lub takie same problemy mają osoby z różnymi wadami wzroku, pracujące przy złym oświetleniu, niemające dostępu do głośników lub słuchawek, dyslektycy i obcokrajowcy nieznający języka oraz korzystające z komputera bez użycia myszki. Nie chodzi więc o to, że ktoś jest niepełnosprawny, tylko o to, że nie ma dostępu do treści.

Każdy z nas jest inny, co oznacza, że każdy inaczej uczestniczy w życiu społecznym i odbiera informacje. Projektowanie uniwersalne dąży do zniesienia wszystkich barier, które przeszkadzają w dostępie do treści. Budynki i urządzenia są projektowane z myślą o wszystkich użytkownikach. W internecie pomocne są „Wytyczne dotyczące dostępności treści internetowych” (WCAG). To zbiór wskazówek, które pomagają uniknąć błędów w tworzeniu treści na stronach www.

12 wytycznych pogrupowano, przyporządkowując je 4 zasadom dostępności treści:

  • zrozumiałość — teksty są czytelne i łatwe w odbiorze; interfejs jest intuicyjny i logicznie zbudowany; trudno popełnić błąd przy jego obsłudze
  • bez przeszkód w obsłudze — strona jest możliwa w obsłudze przy użyciu klawiatury; nie ma limitów czasowych w korzystaniu z serwisu; sekcje na stronie mają jednoznaczne tytuły i są logicznie podzielone; można pominąć szkodliwe dla wzroku i słuchu komunikaty
  • postrzegalność zmysłowa — treść ma swój odpowiednik: obrazom i filmom towarzyszą opisy tekstowe, głosowe, napisy, tłumaczenia na język migowy; prezentacja (zarówno kształt graficzny, jak i styl) treści nie wpływa na odbiór; informacje pierwszoplanowe nie zlewają się z tłem
  • solidne wykonanie — treść jest eksponowana za pomocą najnowszych technologii uwzględniających wytyczne dotyczące dostępności; do treści można dotrzeć różnymi drogami (urządzenia, oprogramowania)

Kiedy te wskazówki nie są uwzględnione, treść nie jest dostępna dla wszystkich. Jak najczęściej korzystaj z tych wskazówek, kiedy tworzysz jakieś informacje i wrzucasz je do sieci. Pozwoli to pokonywać bariery.

wróć do spisu treści

Pomysł na lekcję ?

Różne grupy użytkowników, korzystając z mediów i internetu, napotykają różne bariery. Niektóre treści są dla nich z różnych powodów niedostępne. Te grupy użytkowników to np. osoby niepełnosprawne, czy mające trudności ze zrozumieniem. Na zajęciach uczestnicy i uczestniczki zastanowią się nad rodzajami barier dla poszczególnych grup, będą mogli doświadczyć ograniczeń, z jakimi się spotykają osoby niesłyszące i niewidzące, poszukają rozwiązań dla sytuacji, które mogą zaistnieć w szkole.

Cele operacyjne

Uczestnicy i uczestniczki:

  • potrafią rozpoznać podstawowe bariery dla różnych użytkowników;
  • potrafią rozpoznać treści niedostępne dla osób niepełnosprawnych;
  • doświadczają ograniczeń, jakie spotykają osoby niepełnosprawne korzystające z internetu.

Przebieg zajęć

1.

Zapytaj grupę, jakie znają osoby, które mogą natknąć się na bariery w używaniu internetu? Zapisuj wszystkie pojawiające się odpowiedzi. Na tablicy powinny się znaleźć: osoby niewidzące, niesłyszące, mające trudności ze zrozumieniem, osoby z trudnościami ruchowymi. Jeśli się nie pojawią, zapytaj o nie. Zapytaj grupę, jakie bariery napotykają te osoby. Dopisuj odpowiedzi na tablicy. Stwórzcie w ten sposób mapę myśli.

2.

Ćwiczenie ma na celu pokazanie barier, jakie spotykają osoby niepełnosprawne. Wyświetl jeden z filmików nr 1 przy wyłączonym dźwięku, zapytaj grupę, co zobaczyli, co wiedzą o sytuacji, czego nie wiedzą. Następnie pokaż jeden z filmików nr 2 bez obrazu, tylko z dźwiękiem. Zapytaj grupę, jak myślą, o czym był filmik? Co się mogło wydarzyć? Kto wystąpił w filmiku?

3.

Podziel uczestników i uczestniczki na grupy 4-osobowe. Każdej grupie daj kartę pracy „Przypadki” (ODT, DOC) i poproś o zastanowienie się nad odpowiedziami. Kiedy grupy skończą, przeczytaj opis pierwszej sytuacji i poproś po kolei grupy o prezentację ich rozwiązania. W ten sposób przeanalizujcie wszystkie sytuacje.

Ewaluacja

Czy po przeprowadzeniu zajęć uczestnicy i uczestniczki:

  • potrafią rozpoznać podstawowe bariery dla różnych użytkowników?
  • potrafią rozpoznać treści niedostępne dla osób niepełnosprawnych?
  • doświadczają ograniczeń, jakie spotykają osoby niepełnosprawne korzystające z internetu?

Opcje dodatkowe

Ćwiczenie 2 możesz rozszerzyć o próbę pokonania ograniczeń:

Filmik 1. Poproś jedną osobę, żeby odczytała listę dialogową.

Filmik 2. Poproś jedną osobę, żeby oglądała film na ekranie monitora i opisywała, co się dzieje, podczas gdy reszta grupy słucha tylko dźwięku.

Zamiast ćwiczenia 2, jeśli nie masz dostępu do komputera z rzutnikiem.

Podziel uczestników i uczestniczki na grupy 4-osobowe. Każdej grupie daj kartę pracy „Tekst” (ODT, DOC). Powiedz, że według internetowego narzędzia do mierzenia stopnia skomplikowania tekstu, ten tekst wymaga wyższego wykształcenia, żeby w pełni go zrozumieć. Poproś grupy o zmienienie tekstu tak, żeby uczeń i uczennica szkoły podstawowej mogli go zrozumieć.

wróć do spisu treści

Materiały ?

Karta pracy „Przypadki” (ODT, DOC)

Karta pracy „Tekst” (ODT, DOC)

Film nr 1 - do oglądania z wyłączonym dźwiękiem.

„Róża” - relacja z premiery filmu, Kulisy kultury, źródło: http://www.youtube.com/watch?v=NWJJqahM7Aw, licencja CC BY.

Wisła sucha jak pieprz, WeAre.Pl, źródło: http://www.youtube.com/watch?v=w2sgW_1rEII, licencja CC BY.

Film nr 2 - do oglądania z wyłączonym obrazem.

Zapowiedź: NIC na usługach cywilizacji, Realizacja - Mirosław Bartold, Michał Libera; Kawiarnia Naukowa Festiwalu Nauki, źródło: http://www.youtube.com/watch?v=ybSMKW9k5SA, licencja CC BY.

Masz wiadomość, Reżyseria - Karol Komorowski, źródło: http://www.youtube.com/watch?v=20biP002QNc, licencja CC BY.

wróć do spisu treści

Zadania sprawdzające ?

Zadanie 1

Spośród poniższych użytkowników zaznacz tych, dla których pewne treści w internecie są niedostępne.

Zadanie 2

Przyporządkuj użytkowników do treści, które mogą być dla nich niedostępne.

Przeciągnij odpowiedzi i upuść w wybranym polu.

Treści:

  • specjalistyczny artykuł o budowie elektrowni jądrowych
  • film przyrodniczy
  • animowana strona

Użytkownicy:

  • osoby niewidome
  • osoby niesłyszące
  • osoby z niskim wykształceniem
  • daltoniści
  • osoby korzystające z internetu przez telefon komórkowy
  • osoby niemające głośników ani słuchawek
  • osoby nie korzystające z myszki
  • osoby słabo znające język
  • osoby niepełnosprawne intelektualnie

wróć do spisu treści

Słowniczek ?

język migowy
język, którym posługują się osoby głuche, przekazuje znaczenia za pomocą gestów. Język migowy jest odrębny od języków narodowych, ma np. swoją własną gramatykę.
interfejs
część systemu operacyjnego odpowiedzialna za komunikowanie się z użytkownikiem. Interakcja ta może odbywać się za pomocą tekstu i klawiatury, grafiki i kursora lub ruchów palca na ekranie - przetwarzane są sygnały użytkownika i maszyny.

Zobacz cały słowniczek.

wróć do spisu treści

Czytelnia ?

wróć na górę