Scenariusze zajęć, ćwiczenia, materiały

45m
Nie wymaga dostępu do Internetu
Bez Internetu

Ta lekcja jest częścią tematu Prawo na poziomie gimnazjum.

Lekcja: Dostępność

wróć do spisu treści

Wiedza w pigułce ?

Prawa człowieka są uniwersalne — wszyscy mamy równe prawa. Dotyczy to, oczywiście, także osób niepełnosprawnych. Są różne rodzaje niepełnosprawności: ruchowa, wzrokowa, słuchowa i intelektualna. Ze względu na te różne ograniczenia prawa człowieka są inaczej realizowane.

Podobne lub takie same problemy mają osoby z różnymi wadami wzroku, pracujące przy złym oświetleniu, niemające dostępu do głośników lub słuchawek, dyslektycy i obcokrajowcy nieznający języka oraz korzystające z komputera bez użycia myszki. Nie chodzi więc o to, że ktoś jest niepełnosprawny, tylko o to, że nie ma dostępu do treści.

Każdy z nas jest inny, co oznacza, że każdy inaczej uczestniczy w życiu społecznym i odbiera informacje. Projektowanie uniwersalne dąży do zniesienia wszystkich barier, które przeszkadzają w dostępie do treści. Budynki i urządzenia są projektowane z myślą o wszystkich użytkownikach. W internecie pomocne są „Wytyczne dotyczące dostępności treści internetowych” (WCAG). To zbiór wskazówek, które pomagają uniknąć błędów w tworzeniu treści na stronach www.

12 wytycznych pogrupowano, przyporządkowując je 4 zasadom dostępności treści:

  • zrozumiałość — teksty są czytelne i łatwe w odbiorze; interfejs jest intuicyjny i logicznie zbudowany; trudno popełnić błąd przy jego obsłudze
  • bez przeszkód w obsłudze — strona jest możliwa w obsłudze przy użyciu klawiatury; nie ma limitów czasowych w korzystaniu z serwisu; sekcje na stronie mają jednoznaczne tytuły i są logicznie podzielone; można pominąć szkodliwe dla wzroku i słuchu komunikaty
  • postrzegalność zmysłowa — treść ma swój odpowiednik: obrazom i filmom towarzyszą opisy tekstowe, głosowe, napisy, tłumaczenia na język migowy; prezentacja (zarówno kształt graficzny, jak i styl) treści nie wpływa na odbiór; informacje pierwszoplanowe nie zlewają się z tłem
  • solidne wykonanie — treść jest eksponowana za pomocą najnowszych technologii uwzględniających wytyczne dotyczące dostępności; do treści można dotrzeć różnymi drogami (urządzenia, oprogramowania)

Kiedy te wskazówki nie są uwzględnione, treść nie jest dostępna dla wszystkich. Jak najczęściej korzystaj z tych wskazówek, kiedy tworzysz jakieś informacje i wrzucasz je do sieci. Pozwoli to pokonywać bariery.

wróć do spisu treści

Pomysł na lekcję ?

Różne grupy użytkowników, korzystając z mediów i internetu, napotykają różne bariery. Niektóre treści są dla nich z różnych powodów niedostępne. Te grupy użytkowników to np. osoby niepełnosprawne, czy mające trudności ze zrozumieniem. Na zajęciach uczestnicy i uczestniczki zastanowią się nad rodzajami barier dla poszczególnych grup, będą mogli doświadczyć ograniczeń, z jakimi się spotykają osoby niesłyszące i niewidzące, poszukają rozwiązań dla sytuacji, które mogą zaistnieć w szkole.

Cele operacyjne

Uczestnicy i uczestniczki:

  • potrafią rozpoznać podstawowe bariery dla różnych użytkowników;
  • potrafią rozpoznać treści niedostępne dla osób niepełnosprawnych;
  • doświadczają ograniczeń, jakie spotykają osoby niepełnosprawne korzystające z internetu.

Przebieg zajęć

1.

Zapytaj grupę, jakie znają osoby, które mogą natknąć się na bariery w używaniu internetu? Zapisuj wszystkie pojawiające się odpowiedzi. Na tablicy powinny się znaleźć: osoby niewidzące, niesłyszące, mające trudności ze zrozumieniem, osoby z trudnościami ruchowymi. Jeśli się nie pojawią, zapytaj o nie. Zapytaj grupę, jakie bariery napotykają te osoby. Dopisuj odpowiedzi na tablicy. Stwórzcie w ten sposób mapę myśli.

2.

Ćwiczenie ma na celu pokazanie barier, jakie spotykają osoby niepełnosprawne. Wyświetl jeden z filmików nr 1 przy wyłączonym dźwięku, zapytaj grupę, co zobaczyli, co wiedzą o sytuacji, czego nie wiedzą. Następnie pokaż jeden z filmików nr 2 bez obrazu, tylko z dźwiękiem. Zapytaj grupę, jak myślą, o czym był filmik? Co się mogło wydarzyć? Kto wystąpił w filmiku?

3.

Podziel uczestników i uczestniczki na grupy 4-osobowe. Każdej grupie daj kartę pracy „Przypadki” (ODT, DOC) i poproś o zastanowienie się nad odpowiedziami. Kiedy grupy skończą, przeczytaj opis pierwszej sytuacji i poproś po kolei grupy o prezentację ich rozwiązania. W ten sposób przeanalizujcie wszystkie sytuacje.

Ewaluacja

Czy po przeprowadzeniu zajęć uczestnicy i uczestniczki:

  • potrafią rozpoznać podstawowe bariery dla różnych użytkowników?
  • potrafią rozpoznać treści niedostępne dla osób niepełnosprawnych?
  • doświadczają ograniczeń, jakie spotykają osoby niepełnosprawne korzystające z internetu?

Opcje dodatkowe

Ćwiczenie 2 możesz rozszerzyć o próbę pokonania ograniczeń:

Filmik 1. Poproś jedną osobę, żeby odczytała listę dialogową.

Filmik 2. Poproś jedną osobę, żeby oglądała film na ekranie monitora i opisywała, co się dzieje, podczas gdy reszta grupy słucha tylko dźwięku.

Zamiast ćwiczenia 2, jeśli nie masz dostępu do komputera z rzutnikiem.

Podziel uczestników i uczestniczki na grupy 4-osobowe. Każdej grupie daj kartę pracy „Tekst” (ODT, DOC). Powiedz, że według internetowego narzędzia do mierzenia stopnia skomplikowania tekstu, ten tekst wymaga wyższego wykształcenia, żeby w pełni go zrozumieć. Poproś grupy o zmienienie tekstu tak, żeby uczeń i uczennica szkoły podstawowej mogli go zrozumieć.

wróć do spisu treści

Materiały ?

Karta pracy „Przypadki” (ODT, DOC)

Karta pracy „Tekst” (ODT, DOC)

Film nr 1 - do oglądania z wyłączonym dźwiękiem.

„Róża” - relacja z premiery filmu, Kulisy kultury, źródło: http://www.youtube.com/watch?v=NWJJqahM7Aw, licencja CC BY.

Wisła sucha jak pieprz, WeAre.Pl, źródło: http://www.youtube.com/watch?v=w2sgW_1rEII, licencja CC BY.

Film nr 2 - do oglądania z wyłączonym obrazem.

Zapowiedź: NIC na usługach cywilizacji, Realizacja - Mirosław Bartold, Michał Libera; Kawiarnia Naukowa Festiwalu Nauki, źródło: http://www.youtube.com/watch?v=ybSMKW9k5SA, licencja CC BY.

Masz wiadomość, Reżyseria - Karol Komorowski, źródło: http://www.youtube.com/watch?v=20biP002QNc, licencja CC BY.

wróć do spisu treści

Zadania sprawdzające ?

Zadanie 1

Spośród poniższych użytkowników zaznacz tych, dla których pewne treści w internecie są niedostępne.

Zadanie 2

Przyporządkuj użytkowników do treści, które mogą być dla nich niedostępne.

Przeciągnij odpowiedzi i upuść w wybranym polu.

Treści:

  1. specjalistyczny artykuł o budowie elektrowni jądrowych
  2. film przyrodniczy
  3. animowana strona

Użytkownicy:

  1. osoby niewidome
  2. osoby niesłyszące
  3. osoby z niskim wykształceniem
  4. daltoniści
  5. osoby korzystające z internetu przez telefon komórkowy
  6. osoby niemające głośników ani słuchawek
  7. osoby nie korzystające z myszki
  8. osoby słabo znające język
  9. osoby niepełnosprawne intelektualnie

wróć do spisu treści

Słowniczek ?

język migowy
interfejs

Zobacz cały słowniczek.

wróć do spisu treści

Czytelnia ?

wróć na górę